دکتر عبدالكريم خیامی، رييس سابق مركز نظارت و ارزيابی سازمان صداوسيما:

«بايد توجه كرد که مشارکت، وجوه بنیادین، عملکردی و سطوح و مراحل تاریخی از مشارکت سیاسی و اجتماعی دارد. وجوه بنیادین مشارکت شامل سهیم‌­شدن در قدرت، وجه نظارتی زنان و فرصت‌های پیشرفت و پیشروی یک صنف یا قشر بر ساحت اجتماع است. اگر این سه وجه فراهم شود به سه وجوه مشارکت در قدرت، نظارت بر سرنوشت خویش و فرصت‌های توسعه فردی و اجتماعی دست می‌یابیم.

این وجوه با ابزارهای گوناگون فراهم می‌شوند که همان وجوه عملکردی مشارکت است:

  • وجه اول اين است که مردم یا قشر خاص مانند زنان برای پروژه‌های توسعه اجتماعی و سیاسی بسیج شوند؛
  • وجه دوم اين است كه مشارکت، تمرکززدایی است، يعني بخشی از وظایف سازمان‌های دولتی را به مردم یا قشر خاص مثل زنان واگذار کنیم؛ و
  • وجه سوم این است که به مردم اختیارات مناسب داده شود.


واژه «بازنمایی» نیز از تفاوت دو واقعیت آغاز می‌شود:

  • واقعیتی که پسارسانه‌ای است؛ و
  • واقعیتی كه اتفاق می‌افتد.

واقعیتی که رسانه‌ها نمایش می‌دهند، الزاما همان واقعیتی که در جهان واقع اتفاق افتاده است؛ نیست. واقعیت به دلیل اعمال نظر کارگزاران رسانه و محدودیت فناوری­های ارتباطی توسط رسانه محدود و تنها بخشی از آن روایت می­شود.

اگر يك سازمان رسانه‌ای مانند سازمان صداوسيما را مد نظر قرار دهیم و بخواهیم ببینیم مشارکت سیاسی و اجتماعی زنان ایرانی را چطور بازنمایی می­كند؛ بايد ابتدا در این سمت پیش از بازنمایی بپرسيم كه آيا اصلا شاهد مشارکت سیاسی و اجتماعی زنان هستيم یا خیر؟ و از سوی دیگر، سازمان رسانه وقتی می‌خواهد این موضوع را منعکس کند؛ به چه شکل آن را نشان می­دهد و در گزینش آنچه می‌خواهد به تصویر بکشد، چطور تصمیم‌گیری می‌کند؟ همچنین جا دارد بررسی شود که جامعه ایرانی از سویی و صداوسيما به­عنوان «رسانه ملی» از سوی دیگر، کدام سطح از مشارکت زنان را طلب و منعکس می‌کند؟

 برخی نظریه‌پردازان ارتباطات بر  بازتابی بودن و برخی ديگر بر برساخته‌بودن «واقعیت» در رسانه­ها تأکید می­كنند.

«رسانه ملی» با چهار منبع هویتی برای زنان در ایران مواجه است: هویت سنتی _ ایرانی، هویت سنتی _ قومی، هویت دینی و هویت جهانی‌شده.

بنابراین رسانه مواجه است با گزینش، پایش و ارتقا و اصلاح میان منابع هویتی چهارگانه زنانه و از طرف ديگر در ایران به جز نهاد دین، نهاد خانواده نیز یک موضوع مهم است. همچنین در بازنمایی رسانه‌ای با گزینش مهم دیگری مثل نقش‌های چهارگانه زنان در خانواده (مادری، دختری، همسری و خواهری) مواجهیم.

برنامه‌های گفت­وگومحور حداقل بازنمایی و پويانمايی­ها (انیمیشین‌ها) بیشترین سهم از ميزان بازنمایی زنان را به خود اختصاص می‌دهند؛ چرا که می‌توانند روابط پدر و دختر را به­عنوان مثال در قالب بوسیدن به تصویر بکشند. حال با این مقدمه شما پاسخ دهيد آیا تصویر درست از بازنمایی مشارکت زنان در رسانه ملی ارايه می­شود؟»

.......

پی­نوشت:

برای مطالعه بيشتر نگاه كنيد به:

http://www.hamshahritraining.ir/print-3845.aspx