دکتر نعمت‌الله فاضلی، استاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی:

«رسانه‌ای شدن پیامدهای منفی هم دارد. من به بعضی از آنها خیلی کوتاه اشاره می‌کنم:

نخست این است که مقدار زیاد از رسالت علم برای اینکه بتواند مرزهای دانش را به سوی یک دانش به نسبت معتبر پیش ببرد در توجه و تأمل در موضوع­هايی است که ممکن است الان مفید نباشند، اما 50 یا 100 سال یا 500 سال بعد به درد بخورند؛ چرا كه خیلی از بحث­هایی که در زمینه علمی امروز در دنیا مطرح می‌شود، لزوما مربوط به همین امروز نيست.

اینطور نیست که هر چیز که به درد روزنامه خورد، مفید است و هرچه به درد روزنامه نخورد، مفید نیست و هر چه که تلویزیون توانست نشان دهد، خوب است و هر چه كه نتوانست نشان دهد، بد است؛ ولی هژمونی رسانه می‌تواند این آسیب را ایجاد کند که مباحثی را که در یک چارچوب زمانی بلندمدت صدساله یا پانصدساله باید اثربخشی خود را نشان بدهند، کم­کم به حاشیه ببرد.

رسانه­ها به شکلی ما را درگیر عملیات اورژانسی می‌کنند؛ مانند آتش­نشانان كه هر جا که آتش گرفته را ببینیم و خاموش کنیم و در واقع مانع از این می‌شوند که ما یک دانش پیشگیری­کننده را که بتواند احتمالا صد سال بعد به کار آید، ببینیم.

خیلی از حرف­هایی که ما امروز داریم از زحمات پژوهشگرانی بزرگ بهره­برداری می‌کنیم که 100 یا 200 سال پیش، سختی و ریاضت کشیده­ و در خلوت خود بدون سر و صدا و پاداش و شناخته شدن کار کرده اند.

یک مشکل رسانه­ای شدن این است که به علوم انسانی و اجتماعی فشار می‌آورد و عده­ای را که باید در خلوت باشند، کم­کم بی­اهمیت و حذف می‌کند­؛ به خصوص در کشورهایی مثل ما که ساختارهای آکادمیک آن­قدر تثبیت نشده است که بتواند خود این فرصت­ها را به­طور نهادی تعریف کند.

نکته دوم، مسأله سیاسی­شدن است. رسانه­ها در عین حال که  قدرت اجتماعی علوم انسانی و اجتماعی را ارتقا می‌دهند، می‌توانند محدودیت­های وسیع هم برای این علوم ایجاد کنند؛ از جمله اینکه به هر حال می‌دانیم تمامی سیاستمداران در همه جای دنیا عادت دارنددصبح که از خواب بیدار می‌شوند، اول روزنامه را نگاه کنند و از آنجاست که با علم اقتصاد یا جامعه­شناسی و تاریخ و نيز با آدم­های این عرصه آشنا می‌شوند.

معنای دیگر این سخن آن است که همین سیاستمداران خیلی­ها را هم به این علوم حساس می‌کنند؛ یعنی اگر رسانه­ای شدن نبود، شاید در ساختارهای کمتر دموکراتیک، فشار کمتر هم روی این علوم می‌آمد و اینها اگر در یک فضاهای محدودتر عمل می‌کردند، سیاستمداران هم کاری به کار آنها نداشتند. در همه جای دنیا_ به­ویژه در ساختارهای کمتر دموکراتیک_ رسانه­ها می‌توانند یک تهدید یا یک محدودیت­ هم برای آکادمی­ها ایجاد کنند؛ تا آنجایی که من می‌دانم هر یک از این مورخان، جامعه­شناسان و انسان­شناسان که کارشان به مشکل برخورد کرده، حتما يا پای یک رسانه در میان بوده يا با یک رسانه درگیر شده است.»

......

پی­نوشت:

برای مطالعه بيشتر نگاه كنيد به:

http://www.hamshahritraining.ir/print-3779.aspx